De Universiteitsbibliotheek van de UvA wordt compleet verbouwd. Dit vindt plaats op één van de meest onbereikbare plekken van Amsterdam. Hartje oude stad. Vanaf de Grimburgwal, één van de smalste grachten, worden de goederen aangeleverd per boot en met een daarvoor speciaal ontworpen kraan en aanlegplaats. Zoev City verzorgd, geheel emissieloos, het transport van alle goederen vanaf het westelijk havengebied naar dit bijzondere project. Zo ook alle onderdelen van de prachtige Atriumkap die, stuk voor stuk, bovenop de bibliotheek wordt geplaatst. Bekijk hier de video die gemaakt is door BINX Smartility.

Bouwtransport over water is geen toekomstplan voor Zoev City. Al jaren is Zoev City pionier en operationeel met het vervoer van goederen over het water. Met eigen stads hubs, city docks en elektrische schepen is Zoev City al hard op weg om de stadsdistributie van goederen, bouwtransport en afval van de straat weg te halen. De capaciteit op de weg is niet meer toereikend en is tevens zeer schadelijk voor de oude wegen, de bruggen en de kades van de binnenstad van Amsterdam.

Transport over de gracht in plaats van over de weg

Amsterdam Vaart!

Interview:De grachten van Amsterdam zijn ooit aangelegd voor transport. Maar vrijwel al het logistieke stadsvervoer gaat tegenwoordig over de weg.Gevolg: verzakkende kademuren en bruggen, vastlopend verkeer en veel te veel fijnstof in de stad. Het project Amsterdam Vaart! – een samenwerkingsverband van Port of Amsterdam, Gemeente Amsterdam, TNO en Waternet – onderzoekt hoe de stadslogistiek voor een belangrijk deel weer over het water kan. Te beginnen met bouwmaterialen.

‘Transport over de gracht in plaats van de weg gaat nu echt beginnen.’

Ze zijn voor een belangrijk deel in de zeventiende eeuw aangelegd: de kademuren langs de Amsterdamse grachten. Bedoeld voor het vervoer van die tijd: mensen, karren, af en toe een paard. Hetzelfde geldt voor de honderden bruggen in Amsterdam. Maar nu aan het begin van de 21ste eeuw is de belasting veel en veel zwaarder dan destijds: iedere dag rijden er duizenden vrachtauto’s door Amsterdam. Voor de bevoorrading van winkels en restaurants, het ophalen van afval en de aanvoer van bouwmateriaal. De in totaal zo’n 200 kilometer aan kades en al die bruggen verzakken en verzwakken daardoor in hoog tempo. Soms is dat zelfs groot in het nieuws, zoals de plotselinge sinkhole langs de kade van de Marnixstraat eind 2017.

Maar er speelt meer. De Amsterdamse straten raken ieder jaar verder verstopt. En de uitstoot van met name fijnstof is veel te hoog. De gemeente Amsterdam is dan ook ondertekenaar van de Green Deal Zero Emissie Stadslogistiek: geen schadelijke emissies (van fijnstof tot CO?) en geluidsoverlast meer door stadslogistiek in 2025. Om al die uitdagingen het hoofd te bieden is in 2018 het programma Amsterdam Vaart! gestart, een samenwerkingsverband van Port of Amsterdam, de Gemeente Amsterdam, TNO en Waternet. Doel: het realiseren van bouwtransport – en in latere instantie ook vervoer van afval en goederen – over de vele waterwegen van de stad. Port of Amsterdam is penvoerder van het programma. Elske van Vessem is nauw betrokken namens de Gemeente Amsterdam; Bart Verweijen namens PK Waterbouw, een transporteur die al 25 jaar logistiek over water bedrijft. Bart is ook medebedenker van Zoev City: een uitgewerkt plan voor het transport van bouwmateriaal, afval en goederen over het water door in de stad vijftien laad- en losplaatsen aan te leggen voor transportschuiten. Een interview met beiden.

Amsterdam Vaart! is in 2018 begonnen. Gaat het er in 2019 echt van komen: stadslogistiek over water? 

Bart: ‘Dat denk ik zeker. Door het programma Amsterdam Vaart! is stadslogistiek over water na jarenlang plannen maken nu echt in een stroomversnelling gekomen. De nood is dan ook heel hoog inmiddels.’

Elske: ‘De gemeente wil nu echt zo veel mogelijk zwaar bouwverkeer de stad uit hebben. Als we zelf opdrachtgever zijn van een bouwproject, sturen we daarop in de aanbesteding. Bij projecten van derden stellen we strenge regels in de vergunningen die we afgeven. Naast de Green Deal Zero Emissie Stadslogistiek heeft de Gemeente Amsterdam nog drie Green Deals – waaronder Duurzame Logistiek in de Bouw – getekend die stadslogistiek over water stimuleren.’

Vertel eens wat meer over Zoev City, wat houdt dit in? 

Bart: Zoev City staat voor Zorgeloze Oplossing Elektrisch Vervoer in de stad. Wij hebben de afgelopen twee jaar de eerste officieel gecertificeerde elektrische sleep-/duwboot ontwikkeld. Hiermee transporteren wij momenteel ruimschuiten vol met bouwmaterialen naar verschillende bouwprojecten in de binnenstad. Daarnaast werken wij aan een plan voor de inrichting van vijftien hubs in de stad waar transportschepen kunnen laden en lossen – vanwaar lading met elektrische wagentjes verder gaat. Zodoende kunnen we een groot deel van de stad voorzien van bouwmaterialen en of andersoortige goederen. Het doel is om een logistiek systeem te ontwikkelen waar meerdere rederijen in passen. Er is inmiddels een vereniging van binnenstedelijke watertransorteurs opgericht: VATGA – Vereniging Amsterdamse watertransporteurs van Goederen en Afval.

Elske: ‘De gemeente vindt dit een prima initiatief. Juridisch en organisatorisch zitten er nog wel wat haken en ogen aan. Daarom zijn we voorzichtig met het verstrekken van vergunningen aan transporteurs. Als je de ene partij een vergunning geeft, moet je dat ook aan de andere doen. En het is al zo druk op het water, al hoeft stadslogistiek niet te botsen met pleziervaart. Transport over water zal vooral ’s morgens vroeg of ’s avonds gebeuren.’

‘We willen zoveel mogelijk elektrisch gaan varen, dat heeft een nog grotere impact op duurzaamheid.‘

Maar hoe concreet zijn de plannen?

Bart: ‘Naast het vervoeren van bouwmaterialen voor het herstellen van de kademuren en bruggen dat dit jaar gaan beginnen, verwachten wij nog een aantal belangrijke projecten. Wij zijn bezig met de ontwikkeling van een concept voor afvalvervoer in de Negen Straatjes vanaf zomer 2019. Het bedrijfsafval wordt daar nu opgehaald door negen verschillende partijen, die allemaal met hun vrachtauto’s die straten in- en uitrijden. Dat moet één partij worden, die bovendien ook het huishoudelijk afval gaat ophalen. Ons lijkt het logisch om al dit afval via het water af te voeren. Verder starten er medio 2019 twee grote bouwprojecten aan het water in het centrum van de stad. Als deze projecten doorgaan, dan weet ik zeker dat de rest volgt. Zelfs als wij de transporten met traditionele dieselschepen uitvoeren, is de reductie in uitstoot van CO? en fijnstof al enorm. Maar we willen zoveel mogelijk elektrisch gaan varen, dat heeft een nog grotere impact op duurzaamheid.’

Liggen er wel zo veel bouwplaatsen aan het water?

Bart: ‘Amsterdam heeft in totaal ongeveer 200 kilometer kade waarlangs vele middelgrote tot grote bouwprojecten gaande zijn. Maar er zijn natuurlijk ook genoeg projecten niet aan de gracht. Hiervoor zijn wij bezig om een concept te ontwikkelen met elektrische wagens die spullen van en naar de drijvende hubs brengen en speciaal ontwikkeld hijsmaterieel die de materialen op hoogte kunnen afleveren. Zodoende verwachten wij circa 70% van de materialen te kunnen leveren, alleen de extreem zware leveringen en op grote hoogte zal nog traditioneel opgelost moeten worden.’

Is logistiek over water ook goedkoper?

Elske: ‘TNO doet daar binnen Amsterdam Vaart! nu onderzoek naar. Het lijkt ook kostentechnisch goed haalbaar. Maar ik denk dat dat niet eens het belangrijkste is. Het maximale gewicht voor vrachtverkeer in de stad (nu nog 7,5 ton) wordt ongetwijfeld binnenkort verder verlaagd. Voor veel bruggen is het maximale gewicht nu al veel lager. Straks kom je als vervoerder op de oude manier de stad echt niet meer in, tenzij met heel kleine voertuigen. Dan wordt vervoer per schip zeker kostendekkend.’

Bart: ‘Tot anderhalf jaar geleden was er veel weerstand bij transporteurs over de voorgenomen plannen van de gemeente. Sinds enkele maanden worden wij regelmatig benaderd door diezelfde transporteurs voor mogelijke samenwerking. Ik verwacht dat als de gemeente doorzet met het beleid, dat er dan door de markt vanzelf goeie duurzame oplossingen bedacht worden.

Waarom komt transport over water in Amsterdam nu pas op gang?

Elske: ‘Het vereist een denkomslag. Bij de bouw van nieuwe wijken – ook bij Houthavens en in Noord – gingen we pas over de logistiek nadenken toen alles al ontworpen was. Dat gaan we nu veel vroeger al doen.’

Bart: ‘Bij Houthavens ging welgeteld 1% van het bouwverkeer over water, terwijl dat 100% had kunnen zijn. Dat kwam omdat de gemeente toen nog te makkelijk vergunningen afgaf voor vervoer over de weg. Met een strenger vergunningsbeleid kan de gemeente bouwlogistiek over het water enorm stimuleren, en dat gebeurt nu ook.’

Hoe kan Port of Amsterdam dit verder ondersteunen?

Bart: ‘Ze helpen ons enorm door ons kades in het havengebied toe te wijzen, ook als die soms zijn bedoeld voor grote zeeschepen.

Beiden: ‘Port of Amsterdam kan een heel belangrijke rol vervullen om bouwlogistiek in de hele metropoolregio mogelijk te maken: van de Amsterdamse Zuidas tot Zaanstad en Haarlem. Voor die opschaling zijn zij onmisbaar.’

 

https://jaarverslag2018.portofamsterdam.com/sneller/amsterdam-vaart/

De mobiliteit binnen de metropoolregio’s is een punt van zorg. Binnensteden slibben dicht. Infrastructuurprojecten leiden doorgaans tot een slechtere bereikbaarheid. De oplossing voor dit stedelijk ongemak moet komen vanaf het water. Er zijn al flink wat ‘natte’ ondernemers die met succes inspringen op bouwlogistiek en stadsdistributie over water. Zoals in Amsterdam, waar de kracht van de gracht weer tot leven wordt gewekt.

Meer dan dertig procent van al het verkeer in Amsterdam is bouw gerelateerd. In de binnenstad leidt die instroom tot schade aan het kwetsbare wegennet, congestie en luchtverontreiniging. Er wordt stevig gebouwd aan nieuwe woonwijken en in Zuidas ook aan diverse nieuwe kantoren en aan infrastructuur, zoals de ombouw van Station Zuid en de A10-ondertunneling (Zuidasdok). Menno van der Valk van ORAM – Ondernemend Amsterdam: “De druk op het wegennet in de totale regio neemt daardoor snel toe en daarmee de bereikbaarheid aanzienlijk af. Volgens ‘Amsterdam Vaart’, een coalitie van de gemeente Amsterdam, Port of Amsterdam, TNO en Waternet, waarbij ORAM is aangesloten, is er veel potentie om een groot deel van de bouwlogistiek over water te laten verlopen en zo de stad beter bereikbaar te houden. Via de weg blijft dan alleen the last mile over, van de aanmeerplek naar de bouwplaats op het moment dat de capaciteit op de weg dit toelaat. Het vergt een andere manier van denken en vraagt om een langetermijnvisie. Daarvoor is draagvlak nodig bij zowel de politiek als bij de directe omgeving.” In de Amsterdamse haven zijn al bouwhubs gevestigd, waaruit over het water bouwmaterialen al dan niet gebundeld met andere projecten, in de juiste hoeveelheden met het juiste stuwplan in ruimschuiten vlakbij de bouwplaats worden afgeleverd. Ook voor het bouwgeweld in Zuidas kan een aanlandingsplek en tijdelijke opslaglocatie bij de nabijgelegen Schinkel/Nieuwe Meer worden neergezet, die via de Kostverlorenvaart met de haven is verbonden. Daarnaast is de relatie met de regio van groot belang. Van der Valk: “Dit vraagt om een goede investering. Een publiek-private samenwerking lijkt de aangewezen weg waarbij er meer op toegevoegde waarde moet worden gestuurd en minder op kostprijs. Wij vragen de overheid om hierin een faciliterende rol te pakken, door bijvoorbeeld bij aanbestedingen een voorstel voor bouwverkeer over het water tot een vereiste te maken. En als het grote bouwen voorbij is, kan zo’n aanmeerlocatie heel goed blijvend als hub voor stadsdistributie worden ingezet.”

DRIJVENDE STADSHUBS

Bouwtransport te water is inderdaad niet nieuw, vertelt Bart Verweijen van ZOEV CITY, onderdeel van PK Waterbouw, dat al 25 jaar actief is op de Amsterdamse grachten. “Voor onze transportactiviteiten hebben wij een elektrische sleep-/duwboot en ruim dertig drijvende stadshubs, waarvan enkele overkapt in de afmetingen 14 x 3,5 m en 20 x 4,25 m. We investeren de komende tijd fors in het vervoeren van goederen, bouwmaterialen en afval over het water. Met onze vaartuigen komen we met de gekste dingen onder alle bruggen door: heimachines, buizen, damwanden, betonmixers, rolcontainers, noem maar op. We hebben vanaf het water goed zicht op de schade die zware vrachtwagens aan de kades kunnen toebrengen en de congestie. Ongeveer een jaar geleden hebben wij een concept ontwikkeld waarbij we bouwmaterialen, waaronder gipsplaten, bakstenen en installatiemateriaal over het water vervoeren. We hebben nu een contract met een groot bouwbedrijf om al hun materiaal aan te voeren. Heel spannend voor ze, omdat ze altijd alleen in wielen hebben gedacht. De spullen die zij nodig hebben bundelen wij op onze opslag in de Coenhaven en bij de materialenleverancier. Vervolgens zorgen wij ervoor dat die op afroep aan de kade liggen. Daarbij komt, ruimtegebrek op de bouwplaats aan de gracht is vaak een groot probleem. Onze drijvende stadshubs bieden hier oplossing. Een installateur grijpt nooit mis door de voorraad die altijd beschikbaar is en dat scheelt per saldo veel vertraging tijdens de bouw.”

BOUWMATERIALEN EN AFVAL

Een andere aanbieder is Mokum Mariteam, inmiddels eigendom van bouwbedrijf Rutte, en waar ook afvalbedrijf Icova (nu Renewi) en Koninklijke Saan aan verbonden zijn. Willem Post van Mokum Mariteam: “Wij brachten in 2010 een elektrisch aangedreven vrachtschip van 20 x 4,25 m in de vaart omdat we zagen dat Amsterdam rijp was om in consumentengoederen en bouwmaterialen en uit afval in rolcontainers van Icova te vervoeren. Al snel bleek dat het combineren van horecagoederen en afval niet werkte, dus verlegden we onze focus naar bouwmaterialen en afval. Te meer omdat we weg werden geconcurreerd door een groot aanbod van vrachtauto’s, die vanwege de crisis goedkoop reden. Nu is alles anders. Amsterdam is via milieuzones eisen gaan stellen aan wat de stad in mag qua emissies en ook bleken zware voertuigen veel schade aan de infrastructuur en fundaties te hebben veroorzaakt. Alle vergunningen aan trucks worden nu tegen het licht gehouden dan wel ingetrokken. Kansen dus voor over water. Echter, er zijn nu wel overal openbare aanmeerplekken, maar die zijn slecht bruikbaar voor laden en lossen vanwege parkeervakken, reclamezuilen en bomen. Nat en droog sluiten nog niet goed aan. De gemeente wil wel, maar die zegt dat het een langdurig proces is om draagvlak bij de bewoners te krijgen. Probeer maar eens een parkeervak op te heffen.”

SMARTLIBERATOR

De komende vier jaar gaat Mokum Mariteam uitbreiden met elektrische duwbootjes en duwbakken die bouwmaterialen in en uit de stad brengen. Post: “Wij hebben een prijsvraag van de Metropool Regio Amsterdam gewonnen voor schone bouwlogistiek. Onderscheidend is dat wij geheel CO2-neutraal gaan werken, omdat wij zelf via zonnepanelen de elektriciteit opwekken. En de Rutte Groep heeft inmiddels een werkend procedé om vanuit betonpuin de originele grondstoffracties terug te winnen met de Smartliberator. Ook is er al een kleine modulaire betonmachine die in een dekschuit past. Hiermee recyclen wij het oude beton in onze loods of on site en kunnen wij tevens vanuit de teruggewonnen fracties op het water nabij het bouwwerk nieuw beton aanmaken, waarvoor de gerecyclede grondstoffen via het water aangevoerd worden en het benodigde water gefilterd uit de grachten wordt gehaald.”

PALLET SHUTTLE BARGE

Blue Line Logistics (BLL) heeft zich onder meer op de ‘missing link’ in het duurzaam vervoer tussen bouwmaterialenproducenten en bouwhubs gestort. Met zijn speciaal voor gepalletiseerde goederen ingerichte dieselelektrische Pallet Shuttle Barge (PSB), Zulu genaamd (binnenkort zijn er vier), haalt BLL heel wat zwaar verkeer van de Nederlandse, Belgische en Franse wegen, door de materialen tot aan de stadsgrenzen te brengen. Dankzij de kraan op de PSB is het schip geheel zelfvoorzienend. Marylou Overmeer: “In een ontwerpfase hebben we nu zes elektro aangedreven City PSB’s van ieder 15 meter die aan elkaar en losgekoppeld kunnen varen. Elke City PSB heeft een eigen laadplateau, waarop ook de voertuigen ‘voor het laatste stukkie’ meegenomen kunnen worden. Deze City PSB’s kunnen dan uiteraard ook binnenstedelijk hun pallets afleveren. Ons idee is: plannen maken is niet genoeg, je moet het doen en laten zien.” BLL werkt samen met Rederij Kees, die lading vanaf de stadsgrenzen verder vervoert naar de binnenstedelijke bestemming. Jan Morren van Rederij Kees: “We hebben twee overslaglocaties in Amsterdam: bij de Nieuwe Hemweg en het Foodcentrum waar wij B2B aan levensmiddelen Retail en Horeca leveren. Voor enkele brouwerijen doen wij het voorraadbeheer en aflevering: totale ontzorging. We varen met een schip met elektromotor, voor het ‘laatste stukkie’ zetten wij zogeheten lichte elektrische voertuigen (LEV’s) in, en voor het zwaardere werk bestelbussen die op groen gas rijden.”

DUVELSTOEJAGER

Het aan Pier Afrika bij de Coentunnel gesitueerde familiebedrijf Blom BV is een uit de jaren vijftig daterende havendienstverlener, een typische en voor een haven onontbeerlijke duvelstoejager die in Amsterdam en daarbuiten diensten aanbiedt waar ze nodig zijn: met vier op biodiesel varende sleepboten, en een zeventigtal dekschuiten, pontons, kraanschepen en beunbakken. Directeur Nancy Blom: “Door de letterlijke breedte en diepte van onze materieel kunnen we elk project custom made aan. Al meer dan tien jaar geleden zagen wij als een van de eersten het potentieel van duurzaam binnenstedelijk bouwmaterialenvervoer over het water, de grote voordelen van het werken aan bouwprojecten vanaf pontons, en de tussentijdse opslag van materialen op onze hub van totaal 5000 m2 waar wij de beschikking hebben over een 70 tons kraan. Dat leidde onder meer tot beeldbepalende projecten bij het Amstel Hotel en het Scheepvaartmuseum. We hebben de binnenstad al duizenden vrachtwagens bespaard, kun je wel stellen. Die lijn trekken we met kracht door. Niet alleen via overslag van truck naar dekschuit, maar onlangs hebben we door binnenvaartschepen uit Duitsland aangevoerde zware stalen bewapeningselementen via boord-boord overslag op dekschuiten geplaatst die vervolgens regelrecht naar de bouwplaats in de binnenstad voeren. Ook leveren wij nu alle materialen voor de bouw van het grootste kantoorpand op het Oosterdok volledig over het water.” Innovaties binnen het bedrijf richten zich geheel op duurzaamheid. Blom: “De directe overstap van biodiesel naar waterstof heeft eerlijk gezegd onze voorkeur, om enkele haken en ogen aan het elektrisch vervoer te omzeilen. Voorts werken wij aan de aanmerkelijk milieuvriendelijkere productie van dekschuiten en beunschepen.”

 

BRONVERMELDING

‍Bron: Dit is een bewerkt artikel van Port of Amsterdam uit Kade 320. Vakblad voor de binnenvaart. Nr 7.
Teruglezen?

Dura Vermeer bouwt aan het kantoorgebouw Y-point, aan de Van Diemenstraat, in het stadsdeel Westerpark Amsterdam. De Van Diemenstaat ligt in de Oude Houthaven, direct grenzend aan de Westelijke IJ-oevers en is één van de drukste uitvalswegen vanaf het centrum naar de Ringweg A10 West. Meer dan 25.000 voertuigen rijden per dag door deze smalle straat. Hierdoor wordt het niet vergunt om tijdens kantooruren bouwmaterialen te lossen of opslag van bouwmateriaal te plaatsen. Naast het lossen van bouwmaterialen in de avonduren was er geen andere keuze dan al het transport over het water te organiseren. Dit gebeurt nu aan de achterkant van het pand, de Van Diemenkade, met de dekschuiten van Zoev City. 

De overslag en opslag vindt plaats op het nabije City Dock aan de Vlothavenweg. City Dock, zusterbedrijf van Zoev City, ligt pal naast de A10 en is zeer goed bereikbaar voor het zware wegtransport en heeft ook nog alle ruimte voor op- en overslag. Dura Vermeer heeft opslagruimte bij City Dock, City Dock verzorgd de overslag en Zoev City vervoert de goederen. Een win-win situatie, geen grote vrachtwagens in de binnenstad en laden en lossen wanneer het gewenst is zonder wachttijden of belemmeringen op de weg. 

Voorman John Mol van Dura Vermeer is zeer content met deze nieuwe werkwijze samen met Zoev City en City Dock en is al overgestapt naar het huren van twee dekschuiten.

Door de combinatie van Zoev City en City Dock in te schakelen heeft Dura Vermeer een probleemloze transportlogistiek kunnen creëren op een zeer drukke plek, aan de rand van de Amsterdamse binnenstad, waar laden en lossen op de weg voor grote hinder in de omgeving zou hebben gezorgd.

City staat voor ‘Zorgeloze Oplossing Elektrisch Vervoer in de stad’. Het bedrijf verzorgt duurzaam transport van goederen over het water in drukke binnensteden. Door gebruik te maken van drijvende hubs met 80 ton laadruimte en lichte elektrische voertuigen kunnen zij ieder adres in de binnenstad bereiken. Op de terugweg neemt de HUB bovendien afval mee de stad uit. Zoev City transporteert met maximale efficiëntie en met minimale belasting voor mens en milieu.

MEER INFORMATIE OVER DIT PROJECT?

Bart Verweijen
bart.verweijen@zoevcity.nl